طريق معالجه قولنج به اين طريق كه بگيرند از انكوله و گل خطمى و بنفشه از هريك پنج مثقال و از مغز فلوس خيارشنبر چهار مثقال و از روغن بادام شيرين ده مثقال پس از جوشانيدن دواها با يك كاسه آب و صاف كردن مغز فلوس را در آن حل كنند و بعد صاف كنند از دستمال و روغن داخل نمايند و پنج مثقال از صابون را خورد كرده در نصف كاسه آب حل كنند و داخل با دوا نموده در دو وعده اماله بريزند بفاصله يك ساعت و از اين قوىتر اين است كه بگيرند از روغن كرچك دوازده مثقال در دو وعده هر وعده شش مثقال در چهار استكان آب گرم حل كنند و اماله كنند و يا بگيرند از سولفات دوسود پانزده مثقال سه قسمت كنند هريك قسمت را در سه استكان آب جوش حل كرده اماله كنند بفاصله يك ساعت و يا بخقته كه بعد ذكر مىشود عمل نمايند و مكرّر كنند تا مجرى ليج شده و سدّة روده بر طرف گردد و گاهى با قولنج استفراغ بسيار است بقى پس بر معالج لازم است كه حبس قى كند بحوابس مذكوره در قى و دفع قولنج كند باماله و اگر مزاج مريض گرم شد تليين طبيعت كنند بماء الشعير و آب انار و اگر سرد باشد تليين كنند بشورباى مرغ و شيخ الاطباء مىفرمايند در تدبير علاج قولنج بخصوص اگر سردمزاج باشد مبادرة ننمايند بمخدّرات به‌درستى كه مبادرة درين بسوى تسكين درد بمخدّرات سوار مىشوند امرى را بزرگ از خطر به اين جهة كه اگر سبب خلط غليظ شد مىگردد غليظتر يا سردتر و يا سبب ريحى غليظ شد مىگردد غليظتر و يا مزاج عضو سرد باشد مىگردد سردتر و يا سدّه باشد محتبس كه كثيف كرده جرم امعاء را مىگردد اشدّ تكاثفا يعنى سخت‌تر از جهة كثافة انتهى بدان از چيزهائى كه صاحبان قولنج يعنى معتادين بقولنج بايد پرهيز كنند اوّل خوردن هرشى غليظ مثل گوشت گاو و كوبيده و نان فطير و بقول وترها بجر سبزى پخته شده در گوشت و آنچه از ميوها مضرّ آنان نيست زردآلو